Temel kural: 45 saati aşan her saat %50 zamlı
4857 sayılı İş Kanunu’na göre haftalık çalışma süresi en fazla 45 saattir. Bu süreyi aşan çalışmalar fazla çalışmadır ve her saati için normal saat ücretinin %50 fazlası ödenir. Yani saat ücreti 200 TL olan biri için fazla mesainin bir saati 300 TL eder.
Adım adım hesap
- Haftalık süreyi bulun. Her günün giriş-çıkış saatini saat hesaplama aracına bir satır olarak girin, ara dinlenmeyi düşün. Ara dinlenmeler çalışma süresinden sayılmaz.
- 45’i çıkarın. Kalan saat fazla çalışmadır.
- Saat ücretini bulun. Aylık maaşla çalışıyorsanız aylık brüt ücreti 225’e bölün (30 gün × 7,5 saat).
- Fazla mesai ücretini hesaplayın. Fazla saat × saat ücreti × 1,5.
| Adım | İşlem | Sonuç |
|---|---|---|
| Saat ücreti | 45.000 ÷ 225 | 200 TL |
| Fazla mesai saat ücreti | 200 × 1,5 | 300 TL |
| Fazla çalışma saati | 49 − 45 | 4 saat |
| Fazla mesai ücreti | 4 × 300 | 1.200 TL (brüt) |
Fazla sürelerle çalışma: %25
Sözleşmenizde haftalık çalışma süresi 45 saatten azsa (örneğin 40 saat), 40 ile 45 saat arasındaki çalışma fazla sürelerle çalışma sayılır. Bu saatler için normal saat ücretinin %25 fazlası ödenir. 45 saati aşan kısım ise yine %50 zamlıdır.
| Saat aralığı | Türü | Zam |
|---|---|---|
| 0–40 | normal çalışma | – |
| 40–45 | fazla sürelerle çalışma | %25 |
| 45–47 | fazla çalışma | %50 |
Para yerine serbest zaman
İşçi isterse fazla mesai ücreti yerine serbest zaman kullanabilir: fazla çalışılan her saat için 1 saat 30 dakika, fazla sürelerle çalışılan her saat için 1 saat 15 dakika. Bu serbest zaman altı ay içinde ve çalışma süreleri içinde, ücret kesilmeden kullandırılır.
Bilinmesi gereken sınırlar
- Yıllık sınır: fazla çalışma yılda en fazla 270 saattir.
- Onay: fazla çalışma için işçinin yazılı onayı alınır.
- Denkleştirme: taraflar anlaşırsa çalışma, iki aylık dönemde haftalık ortalama 45 saati aşmamak kaydıyla günlere farklı dağıtılabilir; bu durumda bazı haftalarda 45’i aşan saatler fazla mesai sayılmaz. Günlük çalışma 11 saati geçemez.
- Gece çalışması: gece dönemindeki çalışma 7,5 saati aşamaz.
- Resmî tatiller: ulusal bayram ve genel tatilde çalışılan gün için ayrıca bir günlük ücret ödenir; bu, fazla mesaiden ayrı bir haktır.
Kendi hesabınızı yapın
Haftanın her günü için saat hesaplama aracına bir satır ekleyin. Toplam 45’i aşıyorsa aradaki fark fazla mesainizdir. Hangi haftaların bordroya girdiğini kontrol etmek için tarih hesaplama aracında iki tarih arasındaki günleri sayabilirsiniz.
Sıkça sorulan sorular
Fazla mesai günlük mü hesaplanır, haftalık mı?
Haftalık. Haftalık 45 saati aşan süre fazla çalışmadır. Günlük çalışma ise 11 saati geçemez.
Saat ücretimi nasıl bulurum?
Aylık brüt ücreti 225’e bölün. Örneğin 45.000 TL brüt ücret için saat ücreti 200 TL’dir.
Fazla mesai ücreti maaşa dahil olabilir mi?
Sözleşmede yazıyorsa belli bir miktar fazla mesai ücrete dahil edilebilir. Yargı kararlarında bu genellikle yıllık 270 saatle sınırlı tutulur; aşan kısım ayrıca ödenir.
Öğle arası çalışma süresine dahil mi?
Hayır. Ara dinlenmeler çalışma süresinden sayılmaz, haftalık toplamdan düşülür.
SportsTime HQ · Hakkımızda